Οι Ένοικοι: H περιπετειώδης ιστορία της ιστορικής βίλας Καπαντζή, στη Θεσσαλονίκη (ΦΩΤΟ)

Οι Ένοικοι: H περιπετειώδης ιστορία της ιστορικής βίλας Καπαντζή, στη Θεσσαλονίκη (ΦΩΤΟ)

Το 1989, μετά από επίπονες εργασίες έξι χρόνων, ολοκληρώθηκε η επισκευή και αποκατάσταση της Βίλας Καπαντζή (γνωστής ως Ε΄ Γυμνασίου Αρρένων Θεσσαλονίκης).

Το κτίριο επαναχρησιμοποιήθηκε ως Πολιτιστικό Κέντρο από την Εθνική Τράπεζα – στην ιδιοκτησία της οποίας βρίσκεται από το 1928. Γιορτάζοντας τα 30 χρόνια συνεχούς λειτουργίας του κτιρίου ως τόπου των τεχνών και του πολιτισμού, το ΜΙΕΤ διοργανώνει την έκθεση «Οι Ένοικοι» για την ιστορία της βίλας, από την ανέγερσή της στις αρχές της δεκαετίας του 1890 ως κατοικίας της οικογένειας του επιφανούς ντονμέ τραπεζίτη Μεχμέτ Καπαντζή μέχρι τη σημερινή χρήση της ως Πολιτιστικού Κέντρου του ΜΙΕΤ στη Θεσσαλονίκη. 

Η Βίλα Καπαντζή και το καφενείο Σατώ Μονμπονέρ (δεξιά) από καρτποστάλ στα τέλη του 19ού αιώνα
Η Βίλα Καπαντζή και το καφενείο Σατώ Μονμπονέρ (δεξιά) από καρτποστάλ στα τέλη του 19ού αιώνα

Παρουσιάζεται συνοπτικά το πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε η Συνοικία των Εξοχών της Θεσσαλονίκης, με απαρχή την κατεδάφιση του θαλάσσιου τείχους από το 1870 και την επέκταση της πόλης προς τα ανατολικά. Η ανέγερση λαμπρών αρχοντικών κατοικιών. Η εγκατάσταση του ιππήλατου τραμ και η ακτοπλοϊκή συγκοινωνία με το κέντρο της πόλης. Ο ναός της Ανάληψης και το Σατώ Μονμπονέρ στα Καραγάτσια. 

Ο κτήτορας της βίλας, Μεχμέτ Καπαντζής
Ο κτήτορας της βίλας, Μεχμέτ Καπαντζής

Η πρώτη ενότητα είναι αφιερωμένη στην ιστορία των Ντονμέδων, οπαδών του ραββίνου Σαμπατάι Τσεβί, που μεταστράφηκαν μαζικά από τον Ιουδαϊσμό στον Μωαμεθανισμό το 1666 ενώ κατά τον 19ο αιώνα αποτελούσαν μια από τις εκσυγχρονιστικές συνιστώσες της Θεσσαλονίκης. Παρουσιάζεται ακόμη η πολύπλοκη γενεαλογία της οικογένειας Καπαντζή με τα πέντε κορίτσια και τα τρία αγόρια που, στο γύρισμα προς τον 20ό αιώνα, ήταν από τους πλουσιότερους και πιο δραστήριους ανθρώπους της πόλης. Περιγράφεται επίσης, η ιστορία της βίλας που έχτισε ο Μεχμέτ, η αρχιτεκτονική της, οι μετασκευές, η δεκαετία της εγκατάλειψης (1972-82)  και η τελευταία αποκατάστασή της το 1982-88. 

Η Τριανδρία (Βενιζέλος – Κουντουριώτης – Δαγκλής) με μέλη της Προσωρινής Κυβέρνησης στα σκαλοπάτια της βίλας, 1916
Η Τριανδρία (Βενιζέλος – Κουντουριώτης – Δαγκλής) με μέλη της Προσωρινής Κυβέρνησης στα σκαλοπάτια της βίλας, 1916

Η δεύτερη ενότητα περιλαμβάνει την αφήγηση της παρουσίας επιφανών προσώπων στο κτίριο: από τον πρίγκηπα Νικόλαο, στρατιωτικό διοικητή της Θεσσαλονίκης το 1912-13, και την υπογραφή της ελληνοσερβικής συνθήκης συμμαχίας, μέχρι τη διαμονή των Βενιζέλου – Κουντουριώτη – Δαγκλή, την Τριανδρία δηλαδή της Προσωρινής Κυβέρνησης του 1916-17. Επίσης, τη φιλοξενία του Εσάτ πασά και τη στέγαση πυρόπληκτων οικογενειών μετά τη μεγάλη πυρκαγιά του 1917. Τέλος, την υπαγωγή του κτιρίου στην ανταλλάξιμη περιουσία κατά τη συνθήκη της Λωζάννης, την αγορά του από την Εθνική Τράπεζα το 1928 και την ενοικίασή του στο ελληνικό Δημόσιο για τη στέγαση του Ε΄ Γυμνασίου Αρρένων. 

Ο Εσάτ πασάς, κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Βίλα Καπαντζή, 1917
Ο Εσάτ πασάς, κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Βίλα Καπαντζή, 1917

Στην τρίτη ενότητα παρουσιάζεται η σημερινή χρήση της βίλας μετά την αποκατάστασή της. Αρχικά από το Πολιτιστικό Κέντρο Βορείου Ελλάδος (ΠΟΚΕΒΕ) της Εθνικής Τράπεζας μέχρι την παραχώρησή της στο Μορφωτικό Ίδρυμα το 1997 και τη συνακόλουθη διοικητική μεταβολή. Επιλεγμένες εκθέσεις από την τριαντάχρονη λειτουργία της (ιστορικές, εκθέσεις τεκμηρίων, ζωγραφικής, γλυπτικής και φωτογραφίας, αλλά και σύγχρονων μέσων), εκδηλώσεις, βιβλιοπαρουσιάσεις, ξεναγήσεις και διαλέξεις παρουσιάζονται με συνοπτικό τρόπο κλείνοντας την πρόσφατη ιστορία του κτιρίου ως Πολιτιστικού Κέντρου του ΜΙΕΤ στη Θεσσαλονίκη.

Οι απόφοιτοι του Ε΄ Γυμνασίου Αρρένων (τάξη 1961) με καθηγητές τους και τονγυμνασιάρχη Πέτρο Σκουφάκη
Οι απόφοιτοι του Ε΄ Γυμνασίου Αρρένων (τάξη 1961) με καθηγητές τους και τονγυμνασιάρχη Πέτρο Σκουφάκη
Η βίλα από τα Νότια, κατά τη διάρκεια των εργασιών αποκατάστασης (1983-1989)
Η βίλα από τα Νότια, κατά τη διάρκεια των εργασιών αποκατάστασης (1983-1989)
Η Βίλα Καπαντζή από αέρος, 2018 (φωτ. Σάκης Γκιούμπασης)
Η Βίλα Καπαντζή από αέρος, 2018 (φωτ. Σάκης Γκιούμπασης)

INFO – έκθεσης «Οι ένοικοι. Από τη βίλα των Καπαντζή στο Πολιτιστικό Κέντρο του ΜΙΕΤ»

19 Σεπτεμβρίου – 17 Νοεμβρίου 2019

Ωράριο λειτουργίας 

Τρίτη – Κυριακή: 10:30-18:00 (Δευτέρα κλειστά)

Η είσοδος είναι ελεύθερη στο κοινό

Η Ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies προκειμένου να μπορούμε να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία.